SECOND FOUNDING

Het doel van een Second Founding is het mogelijk maken van de maximale ontplooiing van de purpose van de onderneming zonder sprake van grotere marktconcentratie. Hieronder een korte toelichting van onze dienstverlening en een gepubliceerd artikel.

Wat doet the new business as usual, en voor wie?

Voor de onderneming

Wij maken snel een analyse om een eventuele herstart van de onderneming, op basis van een nieuw fundament en een nieuwe vorm, te onderzoeken. We kijken naar (het toekomstige potentieel van) de purpose, het draagvlak onder de medewerkers en alle stakeholders van de onderneming en naar de mogelijkheden van een eventuele stakeholder-financiering binnen het eco-systeem. ​Indien een Second Founding mogelijk en haalbaar lijkt, leggen we een nieuw fundament neer en faciliteren we de ontwikkeling naar de juiste vorm en visie.

Voor banken, overheid, curatoren, etc…

The New Business as Usual is beschikbaar voor lezingen, advies en begeleiding voor banken, investeerders, curatoren/ondernemersjuristen, accountants en ondernemersadviseurs.


artikel, gepubliceerd bij de grote transitie

Coronafaillissementen leren ons dat de rol van eigendom zo snel mogelijk anders moet 

Het CBS onderzocht dat meer dan de helft van kleine bedrijven het voorbestaan[i] bevreesd als de crisis langer dan een half jaar gaat duren. De (online) grote bedrijven zien hun omzet echter groeien…

Het Nederlandse volk uit haar gevoel van onmin op het moment dat er berichten naar boven komen over (grotere) bedrijven met (externe) aandeelhouders die overheidssteun aanvragen[ii]. En terwijl we met verbazing de schone lucht in-en uitademen en ons afvragen of – en welke lessen we nog moeten leren in de coronatijd, krijgt de KLM miljardensteun. Dat de overheid in februari 2019 voor 750 miljoen aan aandelen binnen de KLM holding verworven heeft[iii], speelde ongetwijfeld een rol bij de keuze voor de omvang van de steun. 

De overheid overweegt nu verdere steunmaatregelen in verband met corona en politieke partijen pleiten ervoor dat deze conditioneel moeten zijn: ondernemers mogen als tegenprestatie voor het ontvangen van steun bijvoorbeeld geen personeel ontslaan. Ook zie ik pleidooi[iv] en petitie[v] die ervoor pleiten dat steun gekoppeld moet worden aan een verduurzaming van het beleid van de onderneming…. Allemaal condities die ten dienste moeten staan van waarden, die de overheid en wij als burger belangrijk vinden, maar die op deze manier de ondernemersvrijheid inperken. Ik wil óók graag een gezonde wereld verschoond van doorgeslagen aandeelhouderskapitalisme, dat mensen zinvol werk kunnen doen, maar er is iets -verborgen aan de oppervlakte- wat essentieel is om te veranderen, als we duurzaamheid willen dienen, werkgelegenheid willen stimuleren en streven naar een andere nieuwe economie. 

Eigendom en aandeelhouderschap hebben een enorme invloed op het welzijn van een onderneming. Prachtige startups en ondernemingen verloren waardevolle aspecten van de onderneming nadat extern kapitaal in ruil voor aandelen en zeggenschap in de onderneming kwam. Tegelijkertijd heeft eigendom ook een aanzienlijke rol op de groeiende ongelijkheid. 

Als er enerzijds het (beursgenoteerde) bedrijf met aandeelhouders is en aan de andere kant het MKB-bedrijf in particuliere handen, kunnen we ook een nieuwe categorie toevoegen, namelijk: bedrijven die van zichzelfzijn[vi]. Dit principe staat ook wel bekend als “steward-ownership”[vii]. Een bedrijf wat van zichzelf is bestaat om zijn missie te dienen en beschouwt winst als een middel om dat te bereiken (en niet als een doel). Om dat juridisch vorm te geven worden stemrecht en economisch recht gesplitst. Het opdrijven van efficiëntie maatregelen, ongebreidelde groei, compromissen sluiten met het duurzaamheidsbeleid, uitknijpen van leveranciers om de winst te vergroten… het kan op deze manier niet meer door externe aandeelhouders afgedwongen worden, noch heeft de bestuurder er baat bij. De prikkel om te sturen op winstmaximalisatie is zo juridisch weggenomen. Attentie alle bepleiters van circulaire en/of doughnut economie en duurzaamheid, het op deze wijze vormgeven van eigendom biedt pas écht het fundament om idealen te borgen. 

Waarom moeten we het in coronatijd over eigendom van ondernemingen gaan hebben? We verwachten dus een groot aantal faillissementen van bedrijven die vóór corona nog bestaansrecht hadden en die mogelijk ook ná corona weer bestaansrecht hebben. Een curator (die nu ook nog eens onder verhoogde werkdruk zal komen te staan!) zal binnen de kortst mogelijke tijd de hoogste prijs trachten te krijgen door activa te verkopen. De verwachte kopers zullen, naar verwachting, de wat grotere rijkere investeerders zijn. Sommige zullen doorstarten, sommige halen de krenten uit de pap voor de belangen van eigen andere ondernemingen. Misschien denkt u nu, maar investeringen van grote partijen kan toch juist goed zijn voor de economie? Uit onderzoek van de Amerikaanse econoom William Lazonick [viii] blijkt het tegenovergestelde; verdere marktconcentratie vermindert ook nog eens de productiviteit van de economie. Zo wordt het percentage MKB nog kleiner en de ongelijkheid alleen maar verder versterkt.

Ik wens het MKB-bedrijf geen faillissement toe, maar mócht ze de pech hebben, moet ze de kans krijgen op een “Second Founding”: een doorstart gestoeld op steward-ownership. Zo kan de oorspronkelijke bestuurder eventueel zeggenschap houden. De financiering kan geschieden door de verschillende stakeholders (denk aan leveranciers, klanten, personeel) of door investeerders die het principe steward-ownership omarmen en tegen een realistisch rendement willen financieren. Zo’n “Second Founding” vraagt begrip van crediteuren (banken/belasting), een aangepaste werkwijze van de curator en een lange termijnvisie. Niet onbelangrijk: bedrijven die op deze wijze hun eigendom hebben vormgegeven zijn gezonder en leven langer! En ze bestaan, ook in Nederland.[ix]

Beste overheid: het faciliteren van een Second Founding voor ondernemers die in een (corona)faillissement terecht zijn gekomen, is de eerste stap die nú nodig is om de negatieve effecten van aandeelhouderskapitalisme te kenteren en waarden als duurzaamheid, werkgelegenheid maar juist ook ondernemersvrijheid te faciliteren voor de toekomst. 

Voor een gezonde economie die de mens dient.

Jennifer Benson is ondernemingsadviseur, expert op het gebied van steward-ownership en Fellow bij Our New Economy. 

Weesp, 14 mei 2020


[i] https://nos.nl/artikel/2333224-bijna-helft-bedrijven-vreest-faillissement-bij-aanhouden-coronacrisis.html

[ii] https://www.parool.nl/amsterdam/coronasteun-is-er-voor-de-werknemers-niet-voor-inhalige-bedrijven~b283fbe1/

[iii] https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/4624936/de-nederlandse-staat-neem-een-belang-vliegmaatschappij-air-france-klm-wat

[iv] https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/bedrijven-die-het-alleen-gaat-om-geld-verdienen-hebben-geen-bestaansrecht~bf5a48bc/

[v] https://beweging.groenlinks.nl/petitions/overheidssteun

[vi] https://www.degrotetransitie.nl/actueel/2020/dit-bedrijf-is-van-zichzelf/

[vii] https://www.wearestewards.nl/waarom-steward-ownership/

[viii] https://www.newyorker.com/business/currency/the-economist-who-put-stock-buybacks-in-washingtons-crosshairs

[ix] https://www.nrc.nl/nieuws/2019/08/02/ondernemen-kan-ook-anders-a3968968